Opłaty za korzystanie ze środowiska i KOBiZE – niedostrzegany obowiązek, który generuje zaległości prawne w firmach
Wielu menedżerów utożsamia obowiązki środowiskowe wyłącznie z segregacją śmieci czy wpisem do rejestru BDO. Tymczasem każdy przedsiębiorca, który posiada w firmie choćby jeden samochód służbowy, korzysta z klimatyzacji w biurze lub eksploatuje kocioł grzewczy, podlega pod przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska.
Mowa o obowiązku prowadzenia ewidencji, raportowania do KOBiZE (Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami) oraz wnoszenia opłat za korzystanie ze środowiska. Zaniechanie tych działań tworzy ukryte zobowiązania finansowe z odsetkami sięgającymi 5 lat wstecz.
Czym jest korzystanie ze środowiska w praktyce gospodarczej?
Prawo rozróżnia zwykłe i powszechne korzystanie ze środowiska od korzystania nowotworzącego emisje w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
Nie musisz posiadać fabryki ani komina produkcyjnego, aby podlegać pod te przepisy. Do najczęstszych źródeł emisji w małych i średnich przedsiębiorstwach należą:
- Flota pojazdów: Spalanie paliw w silnikach samochodów osobowych, dostawczych i ciężarowych.
- Ogrzewanie obiektów: Eksploatacja własnych kotłów gazowych, olejowych lub na paliwa stałe.
- Chłodnictwo i klimatyzacja: Wycieki czynników chłodniczych z instalacji klimatyzacyjnych w biurach czy magazynach.
- Procesy pomocnicze: Spawanie, malowanie, lakierowanie, mycie części w warsztatach.
Dwa odrębne systemy – dwa różne terminy
Częstym błędem zarządów jest utożsamianie sprawozdawczości KOBiZE z opłatami marszałkowskimi. Są to dwa niezależne obowiązki kierowane do różnych organów.
1. Raport do KOBiZE (do 31 stycznia)
Co roku do końca stycznia przedsiębiorcy mają obowiązek wprowadzenia danych o wielkości emisji gazów cieplarnianych i innych substancji do krajowej bazy KOBiZE za poprzedni rok kalendarzowy.
2. Wykaz i opłaty marszałkowskie (do 31 marca)
Do końca marca należy przedłożyć Marszałkowi Województwa wykaz zawierający informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska.
Ważne: Jeśli wyliczona kwota opłaty za dany rok nie przekracza 100 zł, nie ma obowiązku składania wykazu ani wnoszenia opłaty. Zwalnia to z formalności finansowych, ale NIE zwalnia z obowiązku wpisu do bazy KOBiZE.
Jakie ryzyka generuje brak wpisów?
Zaniedbania w tym obszarze ujawniają się zazwyczaj w trzech momentach: podczas kontroli Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska (WIOŚ), w trakcie audytu, przy sprzedaży firmy lub przy ubieganiu się o finansowanie bankowe i dotacje unijne.
- Zaległości z odsetkami: Urząd Marszałkowski może naliczyć opłaty za korzystanie ze środowiska do 5 lat wstecz wraz z odsetkami podatkowymi.
- Opłaty podwyższone: Brak wymaganych pozwoleń na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza skutkuje naliczeniem opłaty podwyższonej o 500%.
- Trudności w raportowaniu ESG: Brak historycznych danych o zużyciu paliw i emisjach uniemożliwia rzetelne obliczenie śladu węglowego.
Jak uporządkować obszar emisji w firmie?
- Zrób inwentaryzację źródeł: Spisz wszystkie pojazdy służbowe, urządzenia grzewcze oraz klimatyzacyjne eksploatowane w firmie.
- Załóż konto w KOBiZE: Jeśli Twoja firma jeszcze go nie posiada, przejdź proces rejestracji w systemie.
- Zweryfikuj okres 5 lat wstecz: Przeanalizuj zużycie paliw i energii z poprzednich lat pod kątem ewentualnych zaległości.